Inflacja - ile naprawdę traci gotówka na koncie

Przy inflacji 4 procent z 10 000 zł po dziesięciu latach zostaje siła nabywcza 6 756 zł. Jak policzyć realny wynik lokaty po podatku i po inflacji.

Na koncie leży 10 000 zł. Za dziesięć lat nadal będzie tam 10 000 zł. Tyle że przy inflacji 4 procent rocznie kupisz za nie tyle, ile dziś za 6 756 zł.

Nikt Ci tych pieniędzy nie zabrał i żaden wyciąg tego nie pokaże. Inflacja jest jedynym kosztem, którego nie widać w żadnym zestawieniu, a który dotyczy każdej złotówki.

Ile traci gotówka

Przy stałej inflacji 4 procent rocznie siła nabywcza 10 000 zł spada do 8 219 zł po pięciu latach, 6 756 zł po dziesięciu i 4 564 zł po dwudziestu.

Cztery procent to tylko przykład. W ostatnich latach bywało i znacznie więcej, i wyraźnie mniej. Mechanizm jest jednak zawsze ten sam: strata narasta jak procent składany, tylko w przeciwną stronę.

Stopa realna, czyli jedyna, która się liczy

Oprocentowanie z reklamy to stopa nominalna. Mówi, o ile wzrośnie kwota na koncie. Stopa realna mówi, o ile wzrośnie to, co możesz za nią kupić.

Liczy się ją w trzech krokach. Najpierw odejmij podatek: lokata na 5 procent to po podatku Belki 4,05 procent. Potem porównaj z inflacją. Przy inflacji 4 procent realny wynik to około 0,05 procent, czyli praktycznie zero. Przy inflacji 3 procent jest to około 1 procent.

Lokata na 5 procent brzmi dobrze. Po podatku i inflacji okazuje się, że w pierwszym przypadku tylko chroni wartość pieniędzy, a nie ją powiększa.

Podatek płacisz od zysku, którego realnie nie masz

To najmniej intuicyjna część. Podatek Belki liczony jest od zysku nominalnego, bez względu na inflację.

Jeśli lokata daje 4 procent, a inflacja wynosi 4 procent, realnie nie zarobiłeś nic. Podatek i tak zapłacisz, od całych 4 procent. Skończysz więc rok z realną stratą.

Żeby po podatku wyjść dokładnie na zero, oprocentowanie brutto musi być wyższe od inflacji o mniej więcej jedną czwartą: przy inflacji 3 procent potrzeba 3,70 procent, przy 4 procentach 4,94 procent, przy 5 procentach 6,17 procent. Więcej o samym podatku w tekście o podatku Belki.

Twoja inflacja nie jest tą z komunikatów

Oficjalny wskaźnik opisuje przeciętny koszyk zakupów. Twój koszyk jest inny.

Jeśli wynajmujesz mieszkanie w dużym mieście i dużo wydajesz na jedzenie, Twoja prywatna inflacja może być wyższa od ogłaszanej. Jeśli mieszkasz u siebie i masz niskie stałe koszty, niższa.

Da się ją oszacować samodzielnie: porównaj swoje wydatki na te same rzeczy rok do roku. To zwykle dokładniejsza liczba niż jakikolwiek wskaźnik i jedyna, która dotyczy Twojego portfela.

Co chroni, a co nie

Gotówka i rachunek bieżący nie chronią wcale. Tracą dokładnie tyle, ile wynosi inflacja.

Konto oszczędnościowe i lokata chronią częściowo i zależnie od okresu. Bywają lata, w których oprocentowanie po podatku przegrywa z inflacją, i takie, w których wygrywa. Różnice między nimi opisujemy w tekście o lokacie i koncie oszczędnościowym.

Obligacje skarbowe indeksowane inflacją są do tego celu zaprojektowane. Od drugiego roku ich oprocentowanie to inflacja powiększona o stałą marżę, więc nominalnie nadążają za cenami z definicji. Podatek nadal obniża wynik. Jak je odróżnić, tłumaczymy przy COI, EDO, ROD i TOS.

Akcje i fundusze akcyjne w długich okresach zwykle wyprzedzały inflację, ale po drodze potrafią mocno spaść i niczego nie gwarantują. To ochrona na dekady, nie na trzy lata.

Ile gotówki trzymać mimo wszystko

Z tego wszystkiego nie wynika, że gotówka jest zła. Poduszka bezpieczeństwa ma być dostępna od ręki i jej zadaniem nie jest zarabianie. Utrata 2 albo 3 procent rocznie na tej części to cena spokoju i dostępności.

Problem zaczyna się dopiero ponad poduszką. Pieniądze, których nie potrzebujesz przez kilka lat, a które leżą na rachunku bieżącym, tracą bez żadnego powodu.

Sprawdź to na swoich liczbach

Kalkulator na skieta.com/kalkulator pokazuje wynik lokaty, obligacji skarbowych i giełdy po podatku i po inflacji, dla założonej przez Ciebie stopy inflacji. Obligacje indeksowane liczy z marżą od drugiego roku, tak jak działają naprawdę.

W aplikacji zobaczysz z kolei, jaka część Twoich oszczędności w ogóle pracuje, a jaka leży jako gotówka.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady inwestycyjnej. Przyszłej inflacji nie da się przewidzieć, a przykłady zakładają jej stały poziom.